www.opklimmen-in-bewustzijn.nl
Zwerven buiten deze wereld ~ een totale filosofie
‘Ik zwerf hier en daar, [Wijde Weetniet, Zhuang Zi, H 11:4]
Over cultuurpessimisme en neerwaartse tendensen van beschaving, Daarover gaat dit artikel. Waarop is de wijd verbreidde angst voor de eindtijd geschoeid? Wat schuilt er achter het succes van films als ‘2012’ en ‘Melancholia’? Bestaat er een verband met de filosofie van Nietzsche? Hoe past de evolutietheorie in dit verhaal, en hoe is het mogelijk dat zij volgens de officiële visie als bewezen feit geldt, terwijl zij door steeds meer wetenschappers als volledig achterhaald wordt beschouwd?*2) Is het mogelijk dat nihilisme, ‘toeval’ en ‘survival of the fittest’ zich aan de basis van ons denken en handelen hebben geworteld, zich uitend in gevoelens van doelloosheid en fatalisme? Liggen de oorzaken voor de breuk in collectief zelfvertrouwen en de afwezigheid van het gevoel van verbondenheid met een liefdevol universum subtieler dan een geschiedschrijving van oorlog en geweld alleen? Hoe komt het dat in de kunst een tragische opvatting van de ‘conditio humaine’ eeuwenlang zo veelvuldig is verbeeld en grondig uitgemeten? Zijn wij zo aan de tragedie van het leven gaan geloven dat we in haar de hoogste expressie van waarheid zien? En waarom zijn wij toch altijd zo druk in de weer, trachtend ‘ergens bovenop te geraken’, strevend naar … ‘iets’, meestal gedekt gaand onder de term vooruitgang (meer, beter), maar waar een nauwelijks verholen wanhoop aan geloof in eigen slagen alsmede de onmacht om in het nu te kunnen verblijven, altoos doorheen schemert? Zal er een moment komen waarop we onszelf kunnen overgeven aan Grote Geest, aan Wakan Tanka, in plaats van de dingen te weerstreven tegen beter weten in? ‘De Tao doet zelf nooit iets, en toch wordt door hem alles gedaan’, zo fluistert Oude Langoor, bij velen beter bekend als Lao Zi, ons over zesentwintig eeuwen heen nog steeds in het oor. En in hoofdstuk 77 van dit slechts uit vijfduizend karakters bestaande omvangrijke wijsheidsboek heet het: ‘De Tao van de Hemel: wat te veel is neemt hij weg, wat niet genoeg is vult hij aan’.*3) Natuurlijk maakt alleen al de immense stroom vernietigende activiteiten welke op deze planeet eeuwenlang de boventoon heeft gevoerd, een zekere mate van instinctieve angst voor cataclysmes niet ongegrond.*5) Wij weten allemaal dat het zo niet langer kan, en zien het bewijs hiervan reeds dagelijks om ons heen in de vorm van talloze aardbevingen, overstromingen en bosbranden. Maar anders dan in termen van ‘schuld en boete’ á la Dostojevski en anders dan een vermeende dag des oordeels, of de Hollywood varianten daarop (‘2012’) hoeft de ontknoping allerminst te ontaarden in een wereldomvattende vernietigingsgolf. Wanneer op voldoende schaal het inzicht doorbreekt in wie en wat wij werkelijk zijn en wat wij in potentie vermogen, en wanneer een intieme band met de kosmos wordt hersteld in het besef dat wij zelf het doel zijn van een langdurig evolutieproces, dan gloort letterlijk het licht binnen handbereik. Dan zal het zijn alsof we uit een donkere kamer plots in het volle daglicht treden. Per slot van rekening verwacht het universum ons, - en dat hoeft geen ‘afrekening’ in te houden. Wij worden verwacht, maar niet op de wijze door telkens de natuur te bevechten en te ‘verbeteren’. Het universum wacht op herstel van ons innerlijk vertrouwen dat door de dominante invloeden van corrupte geloofssystemen, ideologieën, filosofie en wetenschap keer op keer werd misleid, beschadigd en ondermijnd. Dan zal ook een collectieve karmische ‘schuld’ (Wet van reflectie, - dus nooit in de zin van ‘straf’) haar betekenis ad hoc kunnen verliezen in die zin dat we niet overmatig onder een cataclysmische overgang gebukt hoeven gaan. Dan zal tevens blijken dat de weg naar herstel niet door moeizaam zwoegen gewonnen hoeft te worden, omdat antwoorden en oplossingen – zoals altijd – eenvoudig en moeiteloos plaatsvinden. Op het juiste moment, mits wij geleerd hebben iedere angst te laten varen, en we vanuit het juiste inzicht de intentie koesteren dit op alle fronten in het juiste handelen om te mogen zetten. Angst voor de eindtijd ‘Ik vermaak me, zonder doel, en aanschouw daarmee het eindeloze’, zoals Wijde Weetniet het in bovenstaand citaat uitdrukt; wie is tot een dergelijke bewuste zorgeloosheid nog in staat in deze roerige eindtijd? Wie niet aan een zekere mate van cultuurpessimisme lijdt, wordt niet voor goedwijs aangezien. Nu alles rammelt en wankelt binnen de schijnbaar altijd zo stabiel statische systemen, invloeden binnen het zonnestelsel zich steeds sterker doen gelden aangezien de planeet haar meest kritieke fase is binnengetreden binnen het grote transformatieproces, en de aarde aan alle kanten rilt en trilt, lijken nog maar weinigen zich raad te weten met hun eigen innerlijke stabiliteit. Als het veld zich roert, de kosmos van zich laat spreken en oude machtstructuren één voor één in opspraak komen, dan raast het ook binnen het veld van de collectieve menselijke geest. Of men zich daar nu rekenschap van geeft of niet. Massa’s mensen trekken, zonder goed te beseffen wat hen precies aantrekt, naar de bioscoopzalen voor de nieuwste productie van Lars van Trier: Melancholia (2011). Maar na afloop vraag je je onwillekeurig af waar filmmakers vandaag de dag toch hun inspiratie vandaan halen. ‘What star is that, the red one?’ ‘- Een planeet die achter de zon school passeert ons nu’ (…) ‘Ik heb maar één ding te zeggen: geniet ervan zolang het duurt’. Wat is hier aan de hand? Nadat wij ons al eerder hebben kunnen laven aan producties als de Antichrist, (eveneens van Von Trier), The Day After, Avatar en natuurlijk niet te vergeten, 2012, voegt zich nu Melancholia in het rijtje om het gevoel van depressie compleet te maken. Daarnaast zijn er nog de onheilsvoorspellingen van onder meer Alexander Retrov, - zichzelf duidend als a crystal clear channel from Source-, en de angst zit er bij velen weer goed in. Von Triers nieuwste film bevat het nodige occultisme, hetgeen we bijna gewoon zijn gaan vinden sinds de kinderen opgroeiden met Harry Potter en Star Wars. Von Trier en Retrov dragen ieder op eigen manier een steentje bij om het reservoir van collectieve angst aan te vullen en de resonanties op een ‘gezond’ laag peil te houden. De bioscoopstoelen dreunen letterlijk mee bij wat zelfs geen geluid meer genoemd mag worden. Laat ons waakzaam blijven voor al het zogenaamd ‘onschuldige amusement’. Beeld en film behoren ongetwijfeld tot de krachtigste instrumenten waarvan machten zich bedienen om negatieve en lage resonanties in het systeem van de toeschouwer te verankeren. Valse ‘leraren’ verschijnen voor het witte doek… Onrust zaaien is niet moeilijk. Mogelijke cataclysmes zijn niet ‘simply events’ waarvan je het feitelijke verloop kunt berekenen of met zekerheid kunt voorspellen. Dat er dingen gebeuren zien we echter reeds geruime tijd overal om ons heen. Als er niet snel iets veranderd kan het lelijk uitpakken (Messing, Laszlo, Keith) Doch evolutie is een proces en vindt primair vanuit bewustzijn plaats. De kwantumfysica heeft ons laten zien dat daarin voor een uitsluitend mechanistische causaliteit geen plaats is, maar dat keuzemogelijkheden tot manifestatie komen vanuit een veld van bewustzijn (kosmisch). Een uitspraak met enorme reikwijdte en betekenis voor onze nabije toekomst, hetgeen ik verderop hoop te aan te tonen. Dat veld is in hoog tempo aan verandering onderhevig. Wij zijn in wezen bewustzijn-in-ontwikkeling, bezig onszelf te ontdekken, bezig te ontdekken dat wij niet gescheiden zijn van dat veld. Een veranderend veld, hetgeen een permanente bijstelling van mogelijke waarschijnlijkheden toelaat. Probleem met profetieën is dan ook altijd dat we geneigd zijn deze als ‘gegeven’ (d.w.z. statisch) te beschouwen, terwijl het in werkelijkheid vooruit schouwen betreft in de trant van ‘als-dan’, dus een mogelijkheid bij gelijkblijvende omstandigheden (ceterus paribus), en daar houdt het heelal nu eenmaal niet van. Bovendien heeft de kwantumfysica nog een ander belangrijk principe naar voren gebracht, nl. dat van retroactieve manifestatie*7), hetgeen wil zeggen dat onze handelingen invloed kunnen uitoefenen op gebeurtenissen uit het verleden (te vergelijken met de techniek van reversing zoals dit wel bij heling wordt toegepast). Deze gedachte vindt helaas nog altijd weinig aansluiting omdat we zo gewoon zijn geraakt aan een lineair, statisch tijdsbegrip. Laat staan dat ons dagbewustzijn goed uit de voeten kan met de idee voorwaarts, achterwaarts en zelfs zijwaarts door de tijd te kunnen bewegen. Begrijpelijk, maar misschien begint zoiets als ascensie wel met het loslaten van oude en beperkte geloofspatronen en dienen wij datzelfde dominante waakbewustzijn dat alles graag overzichtelijk en bij het oude houdt, op onzebeurt terug te fluiten. Waarom blijven, wanneer de grote aardeveranderingen en de daarmee samenhangende cataclysmes onder onze aandacht worden gebracht, de feiten en gebeurtenissen veelal volledig gespeend van spiritueel inzicht? Hoe dienen wij het planetair (én kosmisch!) ‘gerommel’ te verstaan? En kunnen we, - om met Zhuang Zi te spreken -, ‘zo strikt als een peillood ons eigen gedrag bepalen, ten einde de crisis van de wereld het hoofd te bieden’? Het voorbereidende werk voor het heersende gevoel van ‘afgrond’: - Nihilist, zei Nikolaj Petrowitsj. Dat komt van het Latijnse nihil, niets, voor zover ik het beoordelen kan; het moet dus betekenen iemand die…niets erkend? Zoals bekend leven wij in een tijd van nihilisme. Nietzsche waarschuwde ons, maar droeg in feite vooral bij aan de totstandkoming ervan met diens beroemde ‘Gott ist tod’. Een van de vele paradoxen die deze tragische filosoof omkleven. ‘(…) ik zal jullie vertellen waar god is. Wij hebben hem gedood, jullie en ik. Wij zijn zijn moordenaar. Hoe hebben we dat kunnen doen? Hoe konden we de zee leegdrinken? Wie gaf ons de borstel waarmee we de hele horizont hebben weggeveegd? Wat hebben we gedaan toen we de aarde van haar zon hebben losgerukt? Waarheen bewegen we ons nu? Weg van alle zonnen? Vallen we niet voortdurend? Voorwaarts, zijwaarts? Is er nog een boven en een beneden? Dwalen we niet door een oneindig niets, door een oneindig lege ruimte? Wordt het niet steeds kouder? Wij hebben god gedood! Het heiligste en machtigste dat ooit bestond hebben wij mensen gedood. Met welk water kunnen we ons nog reinigen? Is de reikwijdte van deze daad wel te overzien door ons? [F. Nietzsche, Uit: Vrolijke wetenschap, derde boek, #125] Een daad waarvan de langdurige voorgeschiedenis maar vooral de desastreuze gevolgen voor onze cultuur inderdaad nauwelijks te overzien zijn. Charles Darwin heeft er ongetwijfeld toe bijgedragen dat de oplossing welke Nietzsche voorstond om de deformatie van de levenszin (welke hij nota bene zo gevleugeld constateert) op te lossen, het probleem alleen maar groter heeft gemaakt. ‘Niets heeft ooit eerder de wereld en de realiteit zo ontzield en zo’n duistere, uitzichtloze leegte achtergelaten’.*9) De mens heeft zijn ankerpunt verloren, omdat hij het goddelijke in zichzelf verloren heeft. Tijd om god te rehabiliteren zou je denken. Helaas, niets is minder waar. Het lijkt er op of god heeft Nietzsche, en velen na hem, flink bij de neus genomen. Is het mogelijk ‘god’ te rehabiliteren zonder een flater figuur te slaan? Met een kort maar beslist pardon aan het adres van Klaas Hendrikse, en zonder onze toevlucht te hoeven nemen tot creationisme of Intelligent Design, is dat precies wat de kwantumfysica heeft gedaan. ‘Bewustzijn is één, - enkelvoudig’, aldus Erwin Schrödinger. Maar eerst staan we nog even stil bij de westerse denktrant en de onvermijdelijk daaraan verbonden gevoelens van zinloosheid en verlorenheid. Het debacle van de westerse filosofie ‘Het denken veroorzaakt eenzaamheid en verafschuwt het en vindt daarom middelen uit om eraan te ontsnappen door religieus en cultureel vermaak en het nimmer aflatende zoeken naar diepere en grotere verbanden’. (*15) Met de filosofie lijkt de mens zichzelf in de hoek geschilderd te hebben van een dood, zinloos universum. Met name door het ‘l’autre est un object’ vanSartre, waarmee ‘de ander’ tot object wordt gereduceerd schiep het nihilisme in wezen reeds het vernietigend en in walging eindigend slot van deze opvatting (La Nausée, vert: De Walging). In talloze subtiele gedaantewisselingen heeft de vergiftigende, negatieve opvatting van onszelf en het leven eeuwenlang door filosofie, wetenschap en maatschappij ‘vrij’ kunnen vloeien, als een soort tragisch fundament. Vanzelfsprekend een schraal en obscuur alternatief voor de daaraan voorafgaande al even obscure trucjes van kerk en religie. Bovendien nauw aansluitend bij het wetenschappelijk determinisme van de biologie: genen (clusters onbetekende deeltjes onderhorig aan natuurwetten) maken de dienst uit waarbij wijzelf als onbetekenend conglomeraat zijn overgeleverd aan een kosmos waarin god systematisch buiten spel wordt gehouden. Vrouwelijke kracht en het scheppend principe Het lijkt er dan op of Nietzsche het extatische uitsluitend als iets lichamelijks ziet, iets wilds en ongerijmds, als een soort woeste irrationaliteit. Waarschijnlijk omdat hij van extase-in-stilte niets begreep. Van doen door-niet-te-doen nooit had gehoord, en nooit ‘had leren zwerven buiten deze wereld’, en nooit eens een keer ‘uitrustte in het land van niemendal’. Dit alles had hem ongetwijfeld te zwak in de oren geklonken. Lao Zi of Zhuang Zi zal hij vermoedelijk niet hebben gekend, in ieder geval niet van hebben gehouden. [Zhuang Zi, H14:3] In plaats van de oplossing voor zijn tijd te zoeken in de richting van een herwaardering van het vrouwelijke, van kwaliteiten als geduld, vertrouwen, intuïtie en overgave, zocht Nietzsche het als een ware Faust in de strijd, in wilskracht en ‘de sterke mens, een dankbaar alibi voor de latere blindheid van het nazisme, nog jammerlijk bevorderd door de corrupte, gecensureerde edities van Nietzsches werk door nota bene diens eigen zuster. Geheel onwetend omtrent de aard van werkelijke kracht, welke altijd op zachtheid berust. ‘Wie boordevol innerlijke kracht zit, is als een pasgeboren kind’ (Lao Zi, H:55) ‘Het allerzachtste ter wereld overwint het allerhardste’ (Idem, H:43) ‘De hoogste vorm van innerlijke kracht berust niet op kracht. Zo is er pas echt sprake van innerlijke kracht.’ (Idem, H:38) ‘Hij heeft nog niet begrepen dat je onuitputtelijke kracht hebt wanneer je naar de omstandigheden alle kanten op kunt’. [Zhuang Zi, H 14:4] ‘De Geest van de Vallei, die niet sterft, [Lie Zi, H1:1] ‘Ken het mannelijke, bewaar het vrouwelijke: [Lao Zi, H:28] De eenzame confectiemens ‘Het huidige geslacht sla ik bekommerd gade!’ [Lermontow] Waar de mens ieder contact met de natuur in zichzelf heeft verloren, daar ontstaat een plastic confectie werkelijkheid van formele uiterlijkheden en ‘vormgeving’. Het leven wordt nog slechts van buiten af geleefd, hol, als een plaatje (‘gezien op T.V’) Op een ‘hoger’ niveau uit dit zich tevens in bijvoorbeeld de beeldende kunst van het (post)modernisme als een eenzijdige preoccupatie met formalisme, abstractie of stijlelementen. De moderne confectiemens is het resultaat van de nihilist waar Nietzsche voor waarschuwde én die hij tegelijkertijd hielp scheppen. Geen involutie, geen evolutie, geen god, geen doel en zelfs geen oorsprong. (Ik bedoel, wie wil er nu van de oersoep afstammen?) De mens van z’n ontwikkeling beroofd, van de diepte weggerukt, een leven zonder enig perspectief of reliëf. Waar de levenszin grondig is gedeformeerd, ontstaat paradoxaal genoeg juist tevens de (post)moderne honger naar extase. Belust als de hedonistische mens is op kicks naar seks, drugs, sport, ‘vrije tijd’, amusement, sensaties, zelfs oorlog. Prikkels en nog meer prikkels, welke altijd een indicatie zijn van een schrijnende innerlijke leegte (Lieve de Cauter: ‘De archeologie van de kick’). De digitaal-virtuele varianten brachten het allemaal in huis: wel zo comfortabel, maar ‘gelukkig’ niet minder heftig voor de geest. Zie hier de vervolmaking van het degeneratief principe waar onze beschaving steeds verder van doortrokken raakt. Ook in de ‘hogere’ regionen der cultuur zoals binnen de kunst zien we een sterk analoog proces; zich o.a. uitend in de gedaante van een obsessieve drang naar voortdurende vernieuwing. Een beschaving waarbij wetenschappers, kunstenaars, economen en politici telkens weer in koor roepen: ‘vooruit!’, daar holt diezelfde beschaving in feite achteruit. Het hart (en hoger) ‘Een mens is geen ding of proces, maar een opening of open venster waardoorheen het absolute zich kan manifesteren’ [Ken Wilber] Wanneer zal de mens zich unaniem gaan richten op prikkels van het hart (en hoger)? Afstemming op positieve gedachten en gevoelens is essentieel om te kunnen anticiperen op de mogelijkheden die de evolutie voor ons in petto heeft. Niet dat we de ogen moeten sluiten voor negatieve zaken, en ook niet om het ‘lagere’ te weren, want hoog en laag horen bij elkaar en vormen één geheel. Wie zichzelf wil hervinden zal hoger moeten mikken dan Nietzsche, hoger dan wils- en driftimpulsen, en hoger dan deze beschaving tot nu toe lijkt te hebben gedaan. Waar het hogere op alle mogelijke manieren in diskrediet is gebracht en iedere geloofwaardigheid heeft verloren, daar valt een maatschappij onvermijdelijk ten prooi aan het lagere. Ook het lagere is misvormd, eenzijdig en eendimensionaal geworden, bestaat vooral als negatie van het hogere (dualiteit) in plaats van dat zij als één pool binnen een beweging tussen polariteiten wordt gezien. De weg naar het jezelf kunnen vergeten wil eigenlijk zeggen: in extase raken (Gr. ex-stasis= bovenuit stijgen). Velen hebben daar eerder het beeld bij van een dionysische roes of van trance, dan een beeld van rustige alertheid. Toch hoeft dit geen tegenstelling te betekenen. De Mevlana-traditie kent de wervelende soefi-dans. Muziek vormt een van de krachtigste manieren om de ziel te verenigen en boven jezelf uit te stijgen, eenvoudigweg omdat de kosmos zelf een harmonie van klanken is. Ook voor de soefi gaat het er om het dimensieloze punt van stilte in zichzelf te vinden. Eckhart Tolle laat zien dat het allemaal heel eenvoudig kan wanneer hij zegt: ‘Als je niet meer weet wie of wat je bent, en daar nog steeds rustig onder kunt blijven, dan kom je aardig in de buurt van wie of wat je werkelijk bent’, en wijst daarbij op het belang van bewuste ademhaling. ‘De pas vertragen en iedere seconde iedere ademhaling proeven, dat is genoeg’, aldus Thich Nhat Hanh. Geen dionysische afgrond, maar een openbaren aan ungrund (Böhme) wordt hierin mogelijk. In het werkelijk vergeten van zichzelf wordt de mens alles, één met al het andere. Dat kán eenvoudigweg geen gevoel van reddeloos verloren zijn inhouden, want vormt de ultieme wijze van opgenomen zijn in totale verbondenheid. ‘De wijze is stil, niet omdat stil zijn goed is, maar omdat geen van de tienduizend dingen in staat is zijn hart te beroeren: daarom is hij stil.’ (Zhuang Zi) ‘Als de geest het eenmaal kan nalaten zich met zichzelf bezig te houden, dan zal hij weten.’ [Krishnamurti, Uit: ‘Wat is waar?’] Welke ook het pad is dat gelopen wordt, aandachtigheid (dat wil zeggen innerlijke stilte) vormt altijd de sleutel én het doel. Vaak wordt vergeten dat juist de afwezigheid van prikkels bij uitstek de mogelijkheid biedt om gevoelens van geluk te ervaren. Hoe dan ook; iedere vorm van enthousiasme (lett: in-god zijn, en-theos) en inspiratie (lett: beademd worden door de kosmos) maken dat we letterlijk gevuld en gevoed worden door het goddelijk veld van levensenergie (élan vital, Bergson), - basis en voorwaarde voor geluk. Afstemming op dit veld, -ongeacht de naam die er aan gegeven wordt, maar wel vanuit het besef dat er een oneindige intelligente en liefdevolle energie boven het beperkte ego-bewustzijn uitstijgt, maakt dat je daarmee vanzelf meer in resonantie komt. De ‘poort’ van het DNA bewerkstelligt de verbinding tot in ieder cel van het lichaam, tot op de diepste niveaus. Voorwaarde is dat wij onszelf leren accepteren zoals we zijn en van onszelf kunnen houden zoals we zijn. De mogelijkheid daartoe wordt gemakkelijker bereikbaar door jezelf niet langer te identificeren met allerhande geconditioneerde drogbeelden van jezelf. ‘Wat is het zelf? Neti, neti – niet dit, niet dat’ zegt de Brihadaranyaka Oepanisjad. Op het moment dat we ons volledig realiseren dat we niet de predikaten en aanhangsels zijn die we aan onszelf toekennen, maar Bewustzijn zelf, opent zich spontaan ontzag, liefde en werkelijk mededogen. De kosmos heeft ieder van ons voortgebracht, laten we er dus maar op vertrouwen dat dat echt niet zonder reden gebeurt. Ik ben Dát. Jij bent Dát. Wij zijn Dát. Houden van Dát maakt dat Dát wordt gerealiseerd; ‘Tat Tvam Asi’. Hieruit bestaat de betekenis, het proces én het doel van het begrip ‘ascensie’, dat wil zeggen; van evolutie. ‘Je bent de kopie van een goddelijke brief. Je bent de weerspiegeling van koninklijke schoonheid. Buiten jou is er niets in dit heelal. Zoek alles in jezelf – je kunt zijn wat je wilt.’ [Rumi, Diwan, kwatrijn Isf. 1761] ‘Stommeling, jij bent diep. Als er iets is wat diep is, ben jij het wel’ [Sjams, Maqalat-e Sjams I:221] Creatieve evolutie: god terug op z’n stoel? ‘De wetenschap heeft godzijdank haar tijd gehad (…) Ze kan wel inpakken. Jawel meneer. De mensheid begint reeds de behoefte te voelen haar door iets anders te vervangen’ [ Tsjechow, Uit: ‘Een trieste geschiedenis’, 1889] Deze vervanging draagt reeds een naam: kwantumfysica. Want de nieuwe wetenschap verschilt net zoveel van de oude, als een koe van een paard, en daar gebruiken we tenslotte ook twee verschillende woorden voor. De kwantumfysica heeft, - om het revolutionaire karakter ervan binnen het kader van dit artikel te duiden -, god tot een objectief principe verklaart, waar de klassieke opvatting van wetenschap toch vooral een waarheidsidee poneerde naast of zelfs tegenover geloof in god. Let wel, er is een subtiel verschil: de god van de kwantumfysica is geen religieus concept; god wordt als objectief bestaand gezien. Dat is toch heel wat anders dan we gewend zijn te verstaan onder wetenschap. Voor velen komt het beeld dat zij bij wetenschap hebben meer overeen met de tijd van Tsjechow, dan met de kwantumwetenschap van vandaag. Helaas geldt dat ook nog steeds voor veel beoefenaren der wetenschap zelf, omdat er maar zelden ruimte is voor reflectie op de fundamenten van de eigen discipline, niet in de laatste plaats veroorzaakt door de verstrengeling van multinationale krachten, bedrijfsleven en onderwijs en door van de universiteiten bedrijfscorporaties te maken. Dat geldt misschien wel in het bijzonder voor de biologie, de leer van het leven. Sinds de ontdekking van het DNA door Watson en Crick heeft de biologie zich meer en meer ‘ingekapseld’ tot een laboratorium discipline van moleculaire biologie en neurologische genetica, tot grote ergernis van veldbiologen als de ecologen. Specialismen richting het kleine, waarbij zoals altijd wanneer het grote uit het oog wordt verloren, ieder evenwicht al snel zoek raakt. Specialismen ook, welke volledig op darwinistisch mechanistische leest geschoeid zijn, waarbij alle oorzakelijkheid binnen evolutionaire veranderingen verondersteld worden te komen vanuit de gedragingen van moleculaire deeltjes (dit wordt opwaarts causaal determinisme genoemd). Het kleine bepaalt de structuur van het grote en de ontwikkeling richting steeds complexere organismen. Gevoel, gedrag en bewustzijn worden dan gezien als neveneffecten van een op toevalligheid berustend doelloos evolutionair principe. Je zou dit de ‘Gott ist tod’ premisse van de biologie kunnen noemen. Problemen binnen de biologie God als objectief kosmisch bewustzijn Bewustzijn wordt aangetrokken door zichzelf. [Peter Russell] Het in het begin van dit artikel gesignaleerde probleem van de deformatie van de levenszin wordt er niet beter op als we naar de antwoorden van de (post)moderne filosofen of naar opvattingen van de klassieke biologie luisteren, wanneer in feite zoveel vragen onbeantwoord blijven omtrent wie en wat wij zijn, waar we vandaan komen en waar we naar toe gaan. Voor het neodarwinisme is spreken over de toekomst van de evolutie onzinnig.*17) Het wonder van het leven uitsluitend stoffelijk en vanuit kleine deeltjes beschouwen en haar bovendien nog reduceren tot een at random gebeurtenis is niet alleen weinig bevredigend voor de ziel, maar doet ook geen recht aan de feiten. Als de biologie echter eenmaal gefundeerd wordt op kwantumfysica kan zij van talloze problemen en tegenstrijdigheden worden verlost. Bovendien sluit een dergelijk perspectief vrijwel naadloos aan met de inzichten vanuit de mystiek en esoterie. ‘God (of universeel bewustzijn) en de mens zijn niet twee verschillende entiteiten, maar twee condities (respectievelijk: eeuwig en individualiserend) van hetzelfde, alles doorstromende en vormende bewustzijn’.*18) ‘Bewustzijn is een enkelvoud waarvoor geen meervoud bestaat’, aldus Erwin Schrödinger (What is Life? uit 1944) Een paar karakteristieken van de kwantumfysica op een rijtje:
Doel van evolutie is het onbewuste (datgene waarvan we ons niet bewust zijn) bewust te maken. Het ego is zich niet bewust van kosmisch of universeel bewustzijn, voor haar is dit ‘onbewust’. Vanuit het standpunt van kosmisch bewustzijn echter vertegenwoordigt het ego het onbewuste, d.w.z: is niet-wetend. Dat wij onszelf als individuele ‘ikken’ ervaren is het gevolg van conditionering. Het ‘ik’ is een geconditioneerde ervaringswerkelijkheid, als gevolg van responses op stimuli waarmee het zelf zich vroeg of laat vereenzelvigd. Deze vereenzelviging is het ego. (Mitchell en Goswami, 1992) ‘Er zijn tienduizend sluiers [Uit; Het geluk van Tao] ‘Uit vreugde worden alle wezens geboren, [Taittrirya Oepanisjad] Lamarck, wiens hoofdwerk veertig jaar voor dat van Darwin tot stand kwam, was van mening dat een organisme zelf een mogelijkheid in zich heeft om actief op veranderingen in zijn omgeving te reageren en zijn eigen evolutie te bewerkstelligen (rechtstreekse mutatie*20). In een 9eeeuws taoïstisch werkje getiteld Wunengzi (lett: ‘Nietskunner’) wordt het principe van autonome transformatie eveneens naar voren gebracht. ‘Het heelal is uit zichzelf het heelal, de tienduizend wezens zijn uit zichzelf de tienduizend wezens.’ En Guo Xiang, Chinees commentator van de Zhuang Zi schrijft: ‘Ik ben dus uit mezelf zoals ik ben! Dat ik uit mezelf ben zoals ik ben wordt ‘natuurlijk’ genoemd (…) Elk van de dingen komt uit zichzelf tot stand, niets spruit voort uit iets anders: dit is de Weg van de natuur.’ Een heel ander perspectief dan de gangbare opvatting van causaliteit, gestoeld op newtoniaanse mechanica van actie en reactie tussen ‘botsende’ lichamen, waarbij overigens de kracht (P) als metafysisch principe volledig onverklaard blijft. (De kracht zelf is tenslotte onzichtbaar, onmerkbaar en onkenbaar, met andere woorden: niet-materieel, maar wordt binnen een verder materialistische wetenschap volledig geaccepteerd.) ‘De Tao geeft ze het leven. [Lao Zi, H:51] ‘Je bezit niet eens je eigen lichaam, hoe zou je dan de Weg kunnen verkrijgen en bezitten? Het lichaam is een tastbare vorm die jou door hemel en aarde is toevertrouwd. [Lie Zi, H 1:14] Accumulatie van mind-control of verankerd zijn in ongrond? De angst welke door ‘informatie’ [Retrov] en ‘amusement’ [Von Trier] in ons systeem wordt geplant heeft een voedingsbodem nodig om te kunnen ‘gedijen’. Vergeet nooit dat je lichaam primair een elektromagnetisch resonantieveld is. Uit het ei ‘As long as habit and routine dictate the pattern of living, new dimensions of the soul will not emerge’ [Henry van Dyke] Wie echter niet langer gevormd wil worden door dit soort negatieve hamerslagen op het hete aambeeld van de tijd, wie vrij wil zijn, dient zichzelf allereerst van niets en niemand als het slachtoffer te beschouwen. Het eigen energieveld kan vele malen sterker zijn dan welke beïnvloeding dan ook. Het eerste en belangrijkste is het bewaren van het perspectief dat wij ten diepste Bewustzijn zelf zijn; onvergankelijk en onaantastbaar, zichzelf ontvouwend in de tijd, zichzelf ervarend in de vorm. We zijn niet overgeleverd aan een doelloos krachtenspel. Zelfs de ideeën Einstein en Tesla zijn verre van volledig. Aan bewustzijn is geen einde, ook geen begin. Als we net als kuikens die uit het ei kruipen, eenmaal ons perspectief veranderen, de zorgvuldig gebroken en gekraakte eigenwaarde kunnen herstellen vanuit het besef dat wij als kinderen van de kosmos altijd al van goddelijke waarde zijn geweest, wat onze positie ook is in het leven, - dan zal er vanzelf een expansie in ons plaatsvinden, mits we deze maar vooruit durven projecteren. Nieuw inzicht zal zich ‘vanzelf’ gaan manifesteren in het denken, voelen en handelen. Dan is de weg definitief ingeslagen richting een opwaartse spiraal in plaats van dat de mens keer op keer omlaag wordt getrokken. Immuun worden we dan voor alle negatieve beïnvloeding en ieder manipulatief krachtenspel. Dan gaat het een goed mens goed. Niet omdat hij een goede relatie heeft of een goede positie, maar omdat het ‘van binnen’ goed zit. Het peillood hangt onverstoorbaar uit. Wat komen moet, dat komt. ‘Beschouw hem die zich niet bekommert om het koningschap als een vorst. [Rumi, Masnavi II: 1469, 1470]
Ik voel mij niet zelden zo tot het moment dat ik losbreek
Noten:
‘Mijn licht schijnt samen met de zon en de maan, [Zhuang Zi, H11:3]
|
||